فیشینگ چیست؟ کلاهبرداری فیشینگ و نحوه شکایت و پیگیری آن
گسترش خدمات بانکی و افزایش استفاده از اینترنت، انجام بسیاری از پرداخت‌ها و امور مالی را ساده کرده است. در کنار این مزایا، مجرمان سایبری نیز روش‌های مختلفی برای سرقت اطلاعات بانکی و فریب کاربران به کار می‌برند.
کلاهبرداری فیشینگ یکی از روش‌های رایج کلاهبرداری اینترنتی است. در این روش، مجرم تلاش می‌کند با ایجاد یک صفحه، پیام، لینک یا درگاه جعلی، اطلاعات بانکی یا اطلاعات حساب کاربر را به دست آورد.
کلاهبرداری فیشینگ چیست؟
فیشینگ به روشی گفته می‌شود که مجرم با استفاده از هویت یا ظاهر یک سرویس معتبر، اعتماد قربانی را جلب می‌کند. سپس او را به وارد کردن اطلاعات حساس یا انجام یک عملیات مالی هدایت می‌کند.
برای مثال، فرد ممکن است پیامی دریافت کند که از او می‌خواهد برای دریافت جایزه، پرداخت جریمه، تکمیل ثبت‌نام یا فعال‌سازی حساب روی یک لینک کلیک کند. لینک، کاربر را به صفحه‌ای شبیه سایت اصلی هدایت می‌کند.
اگر کاربر اطلاعات کارت، رمز یا سایر اطلاعات حساس را در آن صفحه وارد کند، مجرم می‌تواند از اطلاعات به دست آمده برای اقدامات غیرمجاز استفاده کند.
فیشینگ بانکی چگونه انجام می‌شود؟
مجرمان برای اجرای حملات فیشینگ از روش‌های مختلف استفاده می‌کنند. شناخت این روش‌ها به کاربران کمک می‌کند پیام‌ها و لینک‌های مشکوک را بهتر تشخیص دهند.
لینک جعلی بانکی
مجرم ممکن است لینکی شبیه آدرس یک بانک یا سامانه معتبر برای کاربر ارسال کند. ظاهر صفحه نیز می‌تواند بسیار شبیه سایت اصلی باشد.
درگاه پرداخت جعلی
یکی از روش‌های رایج، ساخت صفحه‌ای مشابه درگاه پرداخت است. کاربر تصور می‌کند وارد درگاه واقعی شده و اطلاعات کارت خود را وارد می‌کند.
پیامک جعلی
گاهی مجرم یک پیامک با موضوعاتی مانند ابلاغیه، بسته پستی، یارانه، جریمه یا برنده شدن ارسال می‌کند. هدف پیامک معمولاً ترغیب کاربر به کلیک روی لینک است.
پیام در شبکه‌های اجتماعی
برخی مجرمان از حساب‌های جعلی در شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند و لینک‌های پرداخت یا صفحات جعلی را برای قربانیان می‌فرستند.
مجرمان در فیشینگ به دنبال چه اطلاعاتی هستند؟
هدف حمله فیشینگ همیشه یکسان نیست. مجرم ممکن است به دنبال اطلاعات مختلفی باشد.
- شماره کارت بانکی
- رمز اول کارت
- رمز پویا
- CVV2
- تاریخ انقضای کارت
- اطلاعات حساب کاربری
- نام کاربری و رمز عبور
- اطلاعات هویتی
هرچه اطلاعات حساس بیشتری در اختیار مجرم قرار گیرد، احتمال سوءاستفاده افزایش پیدا می‌کند.
چگونه لینک فیشینگ را تشخیص دهیم؟
هیچ روش ظاهری نمی‌تواند تمام لینک‌های فیشینگ را با قطعیت شناسایی کند. با این حال، توجه به چند نشانه می‌تواند خطر را کاهش دهد.
آدرس سایت را بررسی کنید
پیش از وارد کردن اطلاعات بانکی، آدرس سایت را دقیق بررسی کنید. وجود تفاوت‌های کوچک در نام دامنه می‌تواند نشانه یک سایت جعلی باشد.
به پیام‌های فوری و تهدیدآمیز توجه کنید
پیام‌هایی که کاربر را با عباراتی مانند «فوراً اقدام کنید» یا «حساب شما مسدود می‌شود» تحت فشار قرار می‌دهند، نیاز به بررسی بیشتری دارند.
روی لینک‌های ناشناس کلیک نکنید
اگر پیام از شماره یا حساب ناشناس ارسال شده است، بهتر است روی لینک آن کلیک نکنید. برای ورود به سامانه‌های بانکی، آدرس رسمی بانک را خودتان وارد کنید.
درگاه پرداخت را بررسی کنید
هنگام پرداخت اینترنتی، آدرس صفحه و اطلاعات امنیتی مرورگر را بررسی کنید. همچنین از پرداخت در سایت‌های ناشناس خودداری کنید.
اگر اطلاعات بانکی خود را در سایت فیشینگ وارد کردیم چه کنیم؟
اگر متوجه شدید اطلاعات بانکی خود را در یک صفحه مشکوک وارد کرده‌اید، سرعت عمل اهمیت زیادی دارد.
- در صورت احتمال سوءاستفاده، کارت بانکی را سریع مسدود کنید.
- رمزهای بانکی خود را تغییر دهید.
- گردش حساب را بررسی کنید.
- تراکنش‌های ناشناس را ثبت و مستندسازی کنید.
- در صورت برداشت غیرمجاز، موضوع را سریع پیگیری کنید.
- پیام‌ها، لینک و تصاویر مربوط به فیشینگ را حفظ کنید.
- موضوع را از مسیر قانونی و مراجع مرتبط پیگیری کنید.
اگر از حساب بانکی برداشت غیرمجاز شده باشد چه کنیم؟
در صورت مشاهده برداشت مشکوک، ابتدا وضعیت کارت و حساب خود را کنترل کنید. سپس اطلاعات تراکنش را یادداشت و مدارک مربوط به آن را حفظ کنید.
مبلغ برداشت‌شده، تاریخ، ساعت، شماره پیگیری و سایر اطلاعات تراکنش می‌توانند در بررسی موضوع اهمیت داشته باشند.
برای دریافت اطلاعات و راهنمایی درباره جرایم سایبری می‌توانید به سایت رسمی پلیس فتا مراجعه کنید.
نحوه شکایت از کلاهبرداری فیشینگ
فردی که در اثر فیشینگ دچار خسارت شده است، می‌تواند موضوع را از مسیر قانونی پیگیری کند. برای این کار، ابتدا باید مدارک مربوط به اتفاق را جمع‌آوری کند.
اطلاعات حساب مقصد، شماره کارت، شماره تلفن، لینک مورد استفاده، پیام‌های دریافتی و سوابق تراکنش‌ها می‌توانند برای بررسی پرونده اهمیت داشته باشند.
پس از جمع‌آوری مدارک، فرد می‌تواند از طریق مراجع قانونی و مسیرهای مربوط به جرایم سایبری موضوع را پیگیری کند.
مدارک لازم برای شکایت فیشینگ
- تصویر پیام یا لینک فیشینگ
- آدرس سایت یا درگاه جعلی
- تصاویر صفحه مشکوک
- گردش حساب بانکی
- رسید تراکنش
- شماره کارت یا حساب مقصد
- شماره تلفن ارسال‌کننده پیام
- گفت‌وگوهای انجام‌شده
- اطلاعات حساب کاربری فرد مقابل
- شماره پیگیری تراکنش
آیا کلاهبرداری فیشینگ جرم است؟
فیشینگ می‌تواند با توجه به شیوه ارتکاب و نتیجه رفتار، عناوین کیفری مختلفی پیدا کند. برای تعیین عنوان دقیق اتهام، باید اقدامات شخص، نحوه فریب، اطلاعات به دست آمده و خسارت واردشده بررسی شود.
به همین دلیل، صرف استفاده از واژه «فیشینگ» برای تعیین مجازات یک پرونده کافی نیست. مرجع قضایی باید رفتار واقعی فرد و دلایل موجود را بررسی کند.
مسئولیت فردی که اطلاعات بانکی دیگران را سرقت می‌کند
اگر شخصی با ایجاد صفحه جعلی یا ارسال لینک فریبنده اطلاعات بانکی دیگران را به دست آورد و از آن برای برداشت یا انتقال وجه استفاده کند، رفتار او می‌تواند مسئولیت کیفری ایجاد کند.
میزان خسارت، نحوه دسترسی به اطلاعات، قصد مجرم و نتیجه اقدامات او از جمله موارد مهم در بررسی پرونده هستند.
اگر فقط روی لینک فیشینگ کلیک کنیم چه می‌شود؟
کلیک روی یک لینک مشکوک همیشه به معنای سرقت اطلاعات نیست. خطر اصلی زمانی افزایش پیدا می‌کند که کاربر اطلاعات حساس خود را وارد کند یا فایل و برنامه ناشناس را اجرا کند.
با این حال، اگر پس از کلیک روی لینک متوجه رفتار غیرعادی گوشی یا حساب خود شدید، بهتر است رمزهای مهم را تغییر دهید و وضعیت حساب‌های بانکی را بررسی کنید.
آیا بانک مسئول برداشت غیرمجاز است؟
مسئولیت بانک یا سایر اشخاص مرتبط با یک برداشت غیرمجاز به شرایط دقیق پرونده بستگی دارد. نوع تراکنش، نحوه انجام عملیات، اقدامات امنیتی و علت وقوع برداشت باید بررسی شود.
بنابراین نمی‌توان در تمام پرونده‌ها یک حکم یکسان درباره مسئولیت بانک صادر کرد. برای بررسی دقیق، مدارک بانکی و نحوه وقوع تراکنش اهمیت زیادی دارند.
چگونه از کلاهبرداری فیشینگ پیشگیری کنیم؟
- روی لینک‌های ناشناس کلیک نکنید.
- آدرس سایت را قبل از ورود اطلاعات بررسی کنید.
- اطلاعات کارت را در صفحات مشکوک وارد نکنید.
- رمز پویا را فقط در تراکنش واقعی وارد کنید.
- پیام‌های تهدیدآمیز را بدون بررسی باور نکنید.
- اپلیکیشن‌های بانکی را از منابع معتبر دریافت کنید.
- گردش حساب بانکی را به‌طور منظم بررسی کنید.
- برای ورود به سایت بانک، آدرس رسمی آن را خودتان وارد کنید.
نقش وکیل در پرونده‌های فیشینگ
پرونده‌های فیشینگ معمولاً با تراکنش‌های بانکی، ادله الکترونیکی و اطلاعات حساب‌های کاربری ارتباط دارند. بررسی دقیق این مدارک می‌تواند مسیر پرونده را روشن‌تر کند.
وکیل می‌تواند مدارک موجود را بررسی کند و درباره نحوه طرح شکایت، پیگیری پرونده و ارائه دفاع مناسب راهنمایی حقوقی ارائه دهد.
اگر از حساب شما برداشت غیرمجاز شده یا شخصی با استفاده از لینک جعلی اطلاعات بانکی شما را به دست آورده است، مشاوره با وکیل می‌تواند به انتخاب مسیر مناسب کمک کند.
ارتباط فیشینگ با سایر جرایم اینترنتی
فیشینگ گاهی تنها مرحله اول یک کلاهبرداری اینترنتی است. مجرم ممکن است پس از به دست آوردن اطلاعات بانکی، از آنها برای برداشت وجه یا انتقال پول استفاده کند.
به همین دلیل، در یک پرونده ممکن است چند رفتار مختلف در کنار یکدیگر بررسی شوند. تعیین عنوان قانونی دقیق به شرایط پرونده و دلایل موجود بستگی دارد.
جمع‌بندی
کلاهبرداری فیشینگ یکی از روش‌های مهم کلاهبرداری اینترنتی است که مجرمان با استفاده از لینک، پیام، سایت یا درگاه جعلی اطلاعات حساس کاربران را هدف قرار می‌دهند.
کاربران باید هنگام دریافت لینک‌های ناشناس و پیام‌های غیرعادی دقت کنند. بررسی آدرس سایت، خودداری از ورود اطلاعات بانکی در صفحات مشکوک و کنترل منظم حساب بانکی می‌تواند خطر سوءاستفاده را کاهش دهد.
اگر قربانی فیشینگ شده‌اید، مدارک مربوط به پیام، لینک، تراکنش و حساب مقصد را حفظ کنید و اقدامات بانکی و قانونی لازم را در سریع‌ترین زمان انجام دهید.
مشاوره حقوقی با وکیل داودی
اگر درگیر کلاهبرداری فیشینگ، برداشت غیرمجاز، سرقت اطلاعات بانکی یا سایر جرایم اینترنتی شده‌اید، برای بررسی شرایط پرونده و دریافت مشاوره حقوقی با وکیل داودی تماس بگیرید.
